ਡਾ. ਜਗਤਾਰ ਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ

&NewLine;<h3 class&equals;"wp-block-heading"><a>1&period; ਝੜਦੇ ਨਾ ਪੱਤ ਵੇਖ ਤੂੰ ਖਿੜਦੇ ਗੁਲਾਬ ਦੇਖ<&sol;a><&sol;h3>&NewLine;&NewLine;&NewLine;&NewLine;<p class&equals;"wp-block-paragraph">ਝੜਦੇ ਨਾ ਪੱਤ ਵੇਖ ਤੂੰ ਖਿੜਦੇ ਗੁਲਾਬ ਦੇਖ ।<br>ਦੇ ਗਈ ਹਿਯਾਤ ਮੌਤ ਨੂੰ ਕੈਸਾ ਜਵਾਬ ਦੇਖ ।<br><br>ਅੰਦਰੋਂ ਫ਼ਟੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪਹਿਲੋਂ ਈ ਕਿਸੇ ਪੜ੍ਹੀ&comma;<br>ਜੈਕਟ ਤੇ ਐਵੇਂ ਰੀਝ ਨਾ ਅੰਦਰੋਂ ਕਿਤਾਬ ਦੇਖ ।<br><br>ਹੈ ਦਰਦ ਬੇਹਿਸਾਬ ਤੇ ਹਾਲੇ ਬੜੀ ਹੈ ਰਾਤ&comma;<br>ਕਿੰਨੀ ਕੁ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ ਤੂੰ ਅਪਣੀ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇਖ ।<br><br>ਸੂਰਜ ਦਾ ਰੰਗ ਖੁਰ ਗਿਆ ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਝੀਲ ਵਿੱਚ&comma;<br>ਦਰਦਾਂ ਦੇ ਮਹਿਕ ਉਠੇ ਨੇ ਏਧਰ ਗੁਲਾਬ ਦੇਖ ।<br><br>ਤੋਤਾ&comma; ਕਦੇ ਹੈ ਬਾਘ ਤੇ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਹੈ ਕਦੇ&comma;<br>ਇਕ ਆਦਮੀ ਦੇ ਕੋਲ ਨੇ ਕਿੰਨੇ ਨਕਾਬ ਦੇਖ ।<br><br>ਕਿੰਨੇ &&num;8216&semi;ਯਜ਼ੀਦ&&num;8217&semi; ਨੇ ਖੜੇ ਕੰਢਿਆਂ ਦੇ ਇਰਦ ਗਿਰਦ&comma;<br>ਬਣਕੇ &&num;8216&semi;ਫ਼ਰਾਤ&&num;8217&semi; ਰਹਿ ਗਏ&comma; ਸਤਲੁਜ ਚਨਾਬ ਦੇਖ ।<br><br>&&num;8216&semi;ਨਾਜ਼ਮ&&num;8217&semi; ਤੇ &&num;8216&semi;ਪਾਬਲੋ&&num;8217&semi; ਦੇ ਅਜ ਗੀਤਾਂ ਤੇ ਬੰਦਸ਼ਾਂ&comma;<br>&&num;8216&semi;ਜਗਤਾਰ&&num;8217&semi; ਕੈਸਾ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇਖ ।<br>&lpar;੧੯੭੩-ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦਾ ਜੰਗਲ&rpar;<br><&sol;p>&NewLine;&NewLine;&NewLine;&NewLine;<h3 class&equals;"wp-block-heading"><a>2&period; ਹਰ ਮੋੜ &&num;8216&semi;ਤੇ ਸਲੀਬਾਂ&comma; ਹਰ ਪੈਰ &&num;8216&semi;ਤੇ ਹਨੇਰਾ<&sol;a><&sol;h3>&NewLine;&NewLine;&NewLine;&NewLine;<p class&equals;"wp-block-paragraph">ਹਰ ਮੋੜ &&num;8216&semi;ਤੇ ਸਲੀਬਾਂ&comma; ਹਰ ਪੈਰ &&num;8216&semi;ਤੇ ਹਨੇਰਾ ।<br>ਫਿਰ ਵੀ ਅਸੀਂ ਰੁਕੇ ਨਾ&comma; ਸਾਡਾ ਵੀ ਦੇਖ ਜੇਰਾ ।<br><br>ਪੱਥਰ &&num;8216&semi;ਤੇ ਨਕਸ਼ ਹਾਂ ਮੈਂ&comma; ਮਿੱਟੀ &&num;8216&semi;ਤੇ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹਾਂ&comma;<br>ਜਿੰਨਾ ਕਿਸੇ ਮਿਟਾਇਆ&comma; ਹੁੰਦਾ ਗਿਆ ਡੁੰਘੇਰਾ ।<br><br>ਕਿੰਨੀ ਕੁ ਦੇਰ ਆਖ਼ਿਰ&comma; ਧਰਤੀ ਹਨੇਰ ਜਰਦੀ&comma;<br>ਕਿੰਨੀ ਕੁ ਦੇਰ ਰਹਿੰਦਾ&comma; ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਖ਼ੂਨ ਮੇਰਾ ।<br><br>ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਫ਼ੇ &&num;8216&semi;ਤੇ&comma; ਤੇ ਵਕਤ ਦੇ ਪਰਾਂ &&num;8216&semi;ਤੇ&comma;<br>ਉਂਗਲਾਂ ਡੁਬੋ ਲਹੂ ਵਿੱਚ&comma; ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਨਾਮ ਤੇਰਾ ।<br><br>ਹਰ ਕਾਲ ਕੋਠੜੀ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਹੈ ਜ਼ਿਕਰ ਏਦਾਂ&comma;<br>ਗਾਰਾਂ &&num;8216&semi;ਚ ਚਾਂਦਨੀ ਦਾ&comma; ਹੋਵੇ ਜਿਵੇਂ ਬਸੇਰਾ ।<br><br>ਆ ਆ ਕੇ ਯਾਦ ਤੇਰੀ&comma; ਜੰਗਲ ਗ਼ਮਾਂ ਦਾ ਚੀਰੇ&comma;<br>ਜੁਗਨੂੰ ਹੈ ਚੀਰ ਜਾਂਦਾ&comma; ਜਿਉਂ ਰਾਤ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ।<br><br>ਪੈਰਾਂ &&num;8216&semi;ਚ ਬੇੜੀਆਂ ਨੇ&comma; ਨਚਦੇ ਨੇ ਲੋਕ ਫਿਰ ਵੀ&comma;<br>ਕਿਉਂ ਵੇਖ ਵੇਖ ਉੱਡਦੈ&comma; ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਰੰਗ ਤੇਰਾ ।<br><br>ਮੇਰੇ ਵੀ ਪੈਰ ਚੁੰਮ ਕੇ&comma; ਇਕ ਦਿਨ ਕਹੇਗੀ ਬੇੜੀ&comma;<br>ਸਦ ਸ਼ੁਕਰ ਹੈ ਕਿ ਆਇਐ&comma; ਮਹਿਬੂਬ ਅੰਤ ਮੇਰਾ ।<br>&lpar;੧੯੭੬&rpar;<br><&sol;p>&NewLine;&NewLine;&NewLine;&NewLine;<h3 class&equals;"wp-block-heading"><a>3&period; ਮੈਂ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਵੀ ਮੁਸਕਰਾਵੇ ਮੁਸਕਰਾਵਾਂਗਾ<&sol;a><&sol;h3>&NewLine;&NewLine;&NewLine;&NewLine;<p class&equals;"wp-block-paragraph">ਮੈਂ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਵੀ ਮੁਸਕਰਾਵੇ ਮੁਸਕਰਾਵਾਂਗਾ ।<br>ਜ਼ਰਾ ਮੱਥੇ &&num;8216&semi;ਤੇ ਵਟ ਵੇਖੇ&comma; ਉਥਾਂਈਂ ਤਿੜਕ ਜਾਵਾਂਗਾ ।<br><br>ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤੇਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਜ ਕਲ੍ਹ ਕਰਫ਼ਿਓ ਲੱਗੈ&comma;<br>ਨਤੀਜਾ ਕੁਝ ਵੀ ਨਿਕਲੇ&comma; ਪਰ ਮੈਂ ਆਵਾਂਗਾ ਮੈਂ ਆਵਾਂਗਾ ।<br><br>ਜੇ ਬਣ ਕੇ ਬਿਰਖ ਤੂੰ ਉੱਗੀ ਤਾਂ ਤੈਥੋਂ ਜਰ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ&comma;<br>ਜਾਂ ਬਿਜੜਾ ਬਣ ਕੇ ਤੇਰੀ ਹਰ ਲਗਰ ਤੇ ਘਰ ਬਣਾਵਾਂਗਾ ।<br><br>ਕਦੇ ਜੁਗਨੂੰ&comma; ਕਦੇ ਤਾਰਾ&comma; ਕਦੇ ਮੈਂ ਅੱਥਰੂ ਬਣ ਕੇ&comma;<br>ਤਿਰੇ ਵਿਹੜੇ&comma; ਕਦੇ ਝਿੰਮਣੀ ਤਿਰੀ ਤੇ ਝਿਲਮਲਾਵਾਂਗਾ ।<br><br>ਮਿਰੀ ਨਗਰੀ ਹੈ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਤੇ ਘਰ ਦੀ ਧਰਤ ਪਥਰੀਲੀ&comma;<br>ਲਿਜਾ ਕੇ ਰਾਤ ਦੀ ਰਾਣੀ ਮੈਂ ਕਿਸ ਵਿਹੜੇ &&num;8216&semi;ਚ ਲਾਵਾਂਗਾ ।<br><br>ਉਡੀਕਾਂਗਾ ਮੈਂ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਪਰ ਜੇ ਆ ਸਕੀ ਨਾ ਤੂੰ&comma;<br>ਕੀ ਆਖੇਗੀ ਫ਼ਜਰ ਜਦ ਹਾਰ ਕੇ ਦੀਵੇ ਬੁਝਾਵਾਂਗਾ ।<br><br>ਜੁਦਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਹੋਵਾਂਗਾ ਜੁਦਾ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੈਥੋਂ&comma;<br>ਨਿਭੀ ਤਾਂ ਰੰਗ ਵਾਂਗੂੰ ਆਖ਼ਰੀ ਦਮ ਤਕ ਨਿਭਾਵਾਂਗਾ ।<br><br>ਮੁਹੱਬਤ ਨਾਲ ਜਦ &&num;8216&semi;ਜਗਤਾਰ&&num;8217&semi; ਨੂੰ ਸਦਿਆ ਬੁਲਾਇਆ ਤੂੰ&comma;<br>ਹਵਾ ਰੁਮਕਣ ਤੇ ਅੱਖ ਝਮਕਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵਾਂਗਾ ।<br>&lpar;ਦਸੰਬਰ ੧੯੭੮&rpar;<br><&sol;p>&NewLine;<&excl;-- WP QUADS Content Ad Plugin v&period; 3&period;0&period;5&period;1 -->&NewLine;<div class&equals;"quads-location quads-ad35905 " id&equals;"quads-ad35905" style&equals;"float&colon;none&semi;text-align&colon;center&semi;padding&colon;0px 0 0px 0&semi;" data-lazydelay&equals;"3000">&NewLine;<amp-ad layout&equals;"fixed" width&equals;300 height&equals;250 type&equals;"adsense" data-ad-client&equals;"ca-pub-1861488811465739" data-ad-slot&equals;"4911303569"><&sol;amp-ad>&NewLine;<&sol;div>&NewLine;&NewLine;&NewLine;&NewLine;&NewLine;<h3 class&equals;"wp-block-heading"><a>4&period; ਬਾਗ਼ ਅੰਦਰ ਸੜ ਰਹੀ ਹਰ ਡਾਲ ਹੈ<&sol;a><&sol;h3>&NewLine;&NewLine;&NewLine;&NewLine;<p class&equals;"wp-block-paragraph">ਬਾਗ਼ ਅੰਦਰ ਸੜ ਰਹੀ ਹਰ ਡਾਲ ਹੈ ।<br>ਫੇਰ ਵੀ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਸਾਨੂੰ ਭਾਲ ਹੈ ।<br><br>ਵਣ ਹਰਾ ਹੈ ਪਰ ਕਿਵੇਂ ਗੁਜ਼ਰਾਂਗਾ ਮੈਂ&comma;<br>ਅੱਗ ਮੇਰੇ ਜਿਸਮ ਦੀ ਵੀ ਨਾਲ ਹੈ ।<br><br>ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਆ ਰਹੀ ਜੋ ਪੈਰ-ਚਾਪ&comma;<br>ਇਹ ਵੀ ਤਨਹਾਈ ਦੀ ਕੋਈ ਚਾਲ ਹੈ ।<br><br>ਧਰਤ ਪੀਲੀ ਅਲਫ਼-ਨੰਗੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ&comma;<br>ਪੌਣ ਨੂੰ ਹਾਲੇ ਵੀ ਕਿਸ ਦੀ ਭਾਲ ਹੈ ।<br><br>ਉਲਝਿਆ ਆਦਮ ਭਲਾ ਸਮਝੇਗਾ ਕੀ&comma;<br>ਧਰਤ ਸਾਰੀ ਦਰਅਸਲ ਇਕ ਜਾਲ ਹੈ ।<br><br>ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਟੁਟਣਾ ਨਹੀਂ&comma;<br>ਪਾਰ ਵਣ ਤੋਂ&comma; ਪਰਬਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲ ਹੈ ।<br>&lpar;੧੯੬੬&rpar;<&sol;p>&NewLine;&NewLine;&NewLine;&NewLine;<h3 class&equals;"wp-block-heading"><a>5&period; ਜਦੋਂ ਮੂੰਹ-ਜ਼ੋਰ ਤੇ ਅੰਨ੍ਹੀ ਹਵਾ ਸੀ<&sol;a><&sol;h3>&NewLine;&NewLine;&NewLine;&NewLine;<p class&equals;"wp-block-paragraph">ਜਦੋਂ ਮੂੰਹ-ਜ਼ੋਰ ਤੇ ਅੰਨ੍ਹੀ ਹਵਾ ਸੀ ।<br>ਮੈਂ ਦੀਵੇ ਵਾਂਗ ਚੌਰਾਹੇ ਖੜਾ ਸੀ ।<br><br>ਮਿਰੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਕੀ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ&comma;<br>ਜੁਦਾ ਹੋਏ ਤਾਂ ਹਰ ਇਕ ਪੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਸੀ ।<br><br>ਉਹ ਭਾਵੇਂ ਮੂੰਹੋਂ-ਮੂੰਹ ਭਰਿਆ ਪਿਆ ਸੀ&comma;<br>ਪਰ ਉਸਦੇ ਦਿਲ &&num;8216&semi;ਚ ਤਹਿ ਦਰ ਤਹਿ ਖ਼ਲਾ ਸੀ ।<br><br>ਮੈਂ ਜਿਸਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਤੇਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਪੁੱਜਾ&comma;<br>ਮਿਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਹੀ ਇਕ ਸਿਰਾ ਸੀ ।<br><br>ਸਦਾ ਗੁੰਬਦ &&num;8216&semi;ਚੋਂ ਜੀਕੂੰ ਪਰਤਦੀ ਹੈ&comma;<br>ਤਿਰੇ ਸ਼ਹਿਰੋਂ ਮੈਂ ਏਦਾਂ ਪਰਤਿਆ ਸੀ ।<br><br>ਤਿਰੇ ਨੈਣਾਂ &&num;8216&semi;ਚ ਹਾਲੇ ਰਤਜਗੇ ਨੇ&comma;<br>ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਖ਼ਾਬ ਵਿਚ ਕਦ ਵੇਖਿਆ ਸੀ &quest;<br><br>ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਦਾ ਹਰਾ ਪੁਰਸ਼ੋਰ-ਲਸ਼ਕਰ&comma;<br>ਹਵਾ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬਸ ਮਰ ਗਿਆ ਸੀ ।<br><br>ਉਹ &&num;8216&semi;ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ&&num;8217&semi; &&num;8216&semi;ਚ ਪੱਥਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ&comma;<br>ਜੋ &&num;8216&semi;ਰਾਜਗੁਮਾਲ&&num;8217&semi; ਵਿੱਚ ਪਾਰੇ ਜਿਹਾ ਸੀ ।<br>&lpar;੧੯੭੫&rpar;<br><&sol;p>&NewLine;&NewLine;&NewLine;&NewLine;<h3 class&equals;"wp-block-heading"><a>6&period; ਮਹਿਰਮ ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਜਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਲਾਡਲੇ ਲਹੌਰ<&sol;a><&sol;h3>&NewLine;&NewLine;&NewLine;&NewLine;<p class&equals;"wp-block-paragraph">ਮਹਿਰਮ ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਜਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਲਾਡਲੇ ਲਹੌਰ ।<br>ਹੁਣ ਤਰਸਦੇ ਹਾਂ ਜਾਣ ਨੂੰ ਉਸ ਰਾਂਗਲੇ ਲਹੌਰ ।<br><br>ਕੈਸੀ ਹੈ ਦੋਸਤੀ ਤੇ ਇਹ ਕੈਸੀ ਹੈ ਦੁਸ਼ਮਣੀ&comma;<br>ਧੂੰਆਂ ਛਟੇ ਤਾਂ ਰੋ ਪਵੇ ਲਗ ਕੇ ਗਲੇ ਲਹੌਰ ।<br><br>&&num;8216&semi;ਮਾਧੋ&&num;8217&semi; ਦੇ ਵਾਂਗ ਹੋਏਗੀ ਹਾਲਤ &&num;8216&semi;ਹੁਸੈਨ&&num;8217&semi; ਦੀ&comma;<br>ਏਧਰ ਹਨੇਰ ਦਰਦ ਦਾ ਪਰ ਦਿਲ ਜਲੇ ਲਹੌਰ ।<br><br>ਪਾਰੇ ਦੇ ਵਾਂਗ ਥਰਕਦੇ ਲਾਟਾਂ ਜਿਹੇ ਬਦਨ&comma;<br>ਕੀ ਦੋਸਤੋ ਨਿਕਲਦੇ ਨੇ ਹੁਣ ਦਿਨ ਢਲੇ ਲਹੌਰ ।<br><br>ਟੁਟਣੀ ਕਦੇ ਵੀ ਸਾਂਝ ਨਾ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਦੀ&comma;<br>ਦਿੱਲੀ ਵਲੇ&comma; ਵਲੇ ਪਿਆ ਲਖ ਵਾਗਲੇ ਲਹੌਰ ।<br><br>ਗਿੱਮੀ&comma; ਫ਼ਖ਼ਰ&comma; ਬਸ਼ੀਰ&comma; ਕੁੰਜਾਹੀ&comma; ਮੁਨੀਰ&comma; ਇਕਬਾਲ&comma;<br>ਵਸਦੇ ਨੇ ਯਾਰ ਜਿਸ ਜਗ੍ਹਾ&comma; ਫੁੱਲੇ ਫਲੇ ਲਹੌਰ ।<br><br>ਮੇਰਾ ਸਲਾਮ ਹੈ ਮਿਰਾ ਸਜਦਾ ਹੈ ਬਾਰ ਬਾਰ&comma;<br>ਕਬਰਾਂ &&num;8216&semi;ਚ ਯਾਰ ਸੌਂ ਰਹੇ ਜੋ ਰਾਂਗਲੇ ਲਹੌਰ ।<br><br>ਦਿਲ ਤੋਂ ਕਰੀਬ ਜਾਨ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਹੈ ਜੋ ਅਜੇ&comma;<br>ਉਹ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਜਾ ਕੇ ਲਾਗਲੇ ਲਹੌਰ ।<br><br>&&num;8216&semi;ਜਗਤਾਰ&&num;8217&semi; ਦੀ ਦੁਆ ਹੈ ਤਾਂ ਤੂੰ ਰੱਬ &excl; ਕਬੂਲ ਕਰ&comma;<br>ਦਿੱਲੀ &&num;8216&semi;ਚ ਹੋਵੇ ਚਾਨਣਾ ਦੀਵਾ ਬਲੇ ਲਹੌਰ ।<&sol;p>&NewLine;&NewLine;<&excl;-- WP QUADS Content Ad Plugin v&period; 3&period;0&period;5&period;1 -->&NewLine;<div class&equals;"quads-location quads-ad96551 " id&equals;"quads-ad96551" style&equals;"float&colon;none&semi;margin&colon;0px 3px 3px 3px&semi;padding&colon;0px 0px 0px 0px&semi;" data-lazydelay&equals;"3000">&NewLine;<amp-ad layout&equals;"fixed" width&equals;300 height&equals;250 type&equals;"adsense" data-ad-client&equals;"ca-pub-1861488811465739" data-ad-slot&equals;"6110719604"><&sol;amp-ad>&NewLine;<&sol;div>&NewLine;<&sol;p>&NewLine;